Kızamık Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Korunma Yöntemleri Nelerdir?

Kızamık hemen hemen her çocuğun geçirdiği bir hastalıktır. Aşı uygulaması gerçekleşmeden önce en çok görülen çocuk ölüm nedenlerindendi. Peki nedir kızamık, nedenleri, belirtileri ve kurtulma yolları?

Kızamık Nedir?

Çok bulaşıcı, döküntülerle seyreden viral bir enfeksiyon hastalığıdır. Duyarlı kişi kızamık hastası ile karşılaştığı zaman hastalığı yüzde 90 bulaştırır. Makülopapüler döküntü, ateş ve solunum semptomları ile karakterizedir. Döküntüler birleşebilir. Komplikasyonları oldukça yaygın ve ciddidir. Aşı uygulanmasından önce tüm dünyada, en önemli çocuk ölüm nedenlerindendir.

Kızamığın Belirtileri Nelerdir?

  • Ateş yükselir 38-39 dereceye kadar çıkar. Akşamüstü ve sabaha karşı ateş yükselmesi aynı zamanda titreme olur.
  • Nezle hali vardır. Burun kızarık ve beyaz renkte akıntı vardır.
  • Gözler kızarık, göz kapaklan şiştir. Göz kapaklarında çapaklanma olur, çocuk sabah kalkınca gözünü açamaz ya da zorla açar. Işığa bakamaz.
  • Ağızda köpük lekeleri denen kızamığa has lekeler oluşur. Replik lekeleri yanakta ağız içerisini döşeyen mukoza üzerinde, 1.-2. .azı dişler hizasında görülen ortası gri-beyaz etrafı kırmızı halkayla çevrili lekelerdir. Bunlar 3-4 tane olabileceği gibi 15-20 tanede olabilir.
  • Boğaz kızarık, şiş ve ağrılıdır. Yutma güçlüğü olabilir.
  •  Hastalığın başlangıcından 3-4 gün sonra kulak arkası, alın ve saçlı deriden başlayan pembe, kırmızı döküntüler başlar. Döküntülerin başladığı dönemde ateş biraz düşer.
  • Takip eden günlerde döküntüler bütün vücuda yayılır. Kırmızı lekelerin üzerine parmak ucu ile bastırıldığı zaman renklerini kaybeder, bırakılınca tekrar aynı rengi alır.
  • Döküntüler başladıktan 2-3 gün sonra öncelikle ilk çıktığı yer olan kulak arkası bölgesi, alın ve saçlı deriden başlayarak sönmeye başlar ve en fazla 1 hafta içerisinde tamamen kaybolur.

Kızamığın Nedenleri Nelerdir?

Kızamığın etkeni olan virüs, hastaların burun ve yutak salgılarıyla çıkan damlacıklarda bulunur; ağız ya da burundan üst solunum yollarına veya dolaylı olarak konjunktiva mukozasına girer. Vücuda girdiği yerde üreyerek düşük miktarda bütün vücuda yayılır aynı zamanda lenf dokusu hücrelerinde üremeyi sürdürür. Daha sonra ikinci kez, çok daha uzun süreli aynı zamanda kitlesel olarak kana yayılır. Bu döneme ilişkin ilk belirtiler, virüsün bulaşmasından yaklaşık 9-10 gün sonra ortaya çıkmaktadır.

Hastalık bu aşamadan sonra 14. ve 15. güne değin çok bulaşıcıdır. Virüsün vücuda girmesinden yaklaşık 14 gün sonra döküntülerin başlamasıyla virüsün üremesi azalmaktadır. 16. günden sonra genellikle kanda virüse rastlanmaz. Yalnız idrarda bulunan virüs, bu ortamda varlığını günlerce sürdürmektedir. Döküntüler kanda hastalığa özgü antikorların belirmesi ve hastanın iyileşmeye başlamasıyla aynı dönemde görülmektedir. Kızarıklıkların pul pul dökülme belirtileri göstermesiyle bulaşıcılık dönemi bütünüyle sona ermektedir.

Kızamık Nasıl Bulaşır?

Kızamık hastalığı genel olarak, hastalık bulaşmış olan birisinin öksürmesinden sonra havaya karışan kızamık virüsünün nefes yoluyla vücuda girmesi ile bulaşır. İnsan hastalıkları arasında en kolay yayılan hastalıklardan biridir. Kızamık olan biri ile aynı odada bulunmak hastalığın bulaşması için yeterli olabilir. Kızamık olanlar genel olarak belirtilerin görülmesinden hemen önce başlayarak, makülopapüler lekelerin görülmesinden dört gün sonrasına kadar hastalığı bulaştırabilirler. Kızamık hastalığı virüsüne maruz kalma ile hastalanma arasındaki süre genel olarak 10 gündür. Makülopapüler döküntü genellikle virüse maruz kaldıktan 14 gün sonra görülmektedir. Kızamık, döküntü çıkmadan 7 gün önceden bulaştırıcılık başlar aynı zamanda döküntü çıktıktan 5-7 gün sonrasına kadar devam eder. Kızamığa yakalanan kimselere normal olarak dinlenmeleri ve bol sıvı içmeleri önerilebilir. Hastalığın özel bir tedavisi mevcut değildir. Bir kimsenin kızamık hastalığını bulaştırabileceği dönemlerde hastalığı başkalarına bulaştırma riskini azaltmak için evden çıkmamalarında fayda vardır.

Kızamık Hastalığının Tedavisi

Kızamık virüsünü yok eden özel bir ilaç olmadığından dolayı belirtileri hafifletmeye yönelik tedavi uygulanır. Konjunktivit için gözler ılık borik asitle yıkanır aynı zamanda göz kapakları özenle temizlenir. Soğuk algınlığı sırasında günde birkaç kez burna damar büzücü damla damlatılırsa, çocuk daha kolay soluk alıp verir. İshal başlasa da özel bir tedavi gerekmez, çocuğa bir iki gün sıvı gıdalar verilir. Yalnızca solunum sistemi belirtilerinin ağır olduğu az sayıdaki olguda, antibiyotik tedavisi gerekmektedir.

Hasta evinde uygun koşullar sağlandığında rahatlıkla tedavi edilebilir aynı zamanda komplikasyonlardan korunmak mümkün olur. Beslenme ve ortam özellikle önemlidir. Hastalık sırasında sıvı veya yarı sıvı, kolay sindirilen, sebze çorbası, sütte ezilmiş bisküvi, taze meyve suyu (özellikle şekerli limonata ve portakal suyu) gibi besinler verilmelidir. Özellikle iştahın az, ateşin yüksek olduğu döküntülü evrede çocuğun yemek için zorlanmaması gerekir. A vitamini takviyesi hastalığın komplikasyonlarını azaltır ve iyileşme dönemini kısaltır.

Kızamık Hastalığından Korunma Yöntemleri

Günümüzde kızamık hastalığından en etkili korunma yöntemi, kızamık virüsüne özgü insan gamma giobülinidir. Salgınlarda ve çocuğun sağlığının başka hastalıklar sebebiyle kötü olduğu dönemlerde korunmaya önem verilmelidir. Gammagiobülin bulaşmadan önce uygulandığında, kızamığı etkili bir biçimde önler; geç uygulandığında etkisizdir, sadece belirtileri hafifletir. 2 ya da 3 yaşından küçük çocuklar dışındaki bireylerde bulaşmayı önlemektense, daha çok koruyucu önlemlere ağırlık verilmesi önerilir.

Hastalığı geçiren çocuğun vücudunda kızamık virüsüne özgü antikorlar üretildiğinden, hayat boyu bağışıklık kazanılır. Kızamık aşısı da korunma sağlayabilir. Bu nedenle, tavuğun embriyo hücrelerinden elde edilen ve etkinliği azaltılmış bir kızamık virüsü türü kullanılır. Aşı, tek dozda deri altına şırınga edilir. Bebeklere dokuz aydan başlayarak kızamık aşısı yapılabilir. Bu durumda %95 koruma sağlanır. Bir yaşında yapılan aşılarda ise, koruma oranı %99’dur. Salgın durumlarında altı aylık bebekler de aşılanabilir. Ancak aşının sonradan yenilenmesi gerekir. Aşıdan sonra çocuk çok hafif bir enfeksiyon geçirebilir aynı zamanda kalıcı bağışıklık kazanır.

Kızamık Aşısı Ne Zaman Yapılır?

Kızamık aşısı, çocukluk dönemi aşı takviminde Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak şeklinde, 12. ayda ve ilköğretim 1. sınıfta olmak üzere iki doz olarak herhangi bir ücretsiz uygulanmaktadır.

Buna ek olarak; bir süredir ülkemizde görülen kızamık vakaları nedeniyle 9-11 ay arasında ve ana sınıfına devam eden 48-66 ay arası çocuklara ilave bir doz kızamık içeren aşı uygulaması yapılır. 12. ayda ve ana sınıfında uygulanmış olan kayıtlı iki doz KKK aşısı bulunması kaydı ile; okulda KKK aşısının tekrar uygulanmasına gerek bulunmamaktadır.

Kızamık Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?

Canlı zayıflatılmış bir aşı olan kızamık aşısı sonrasında %10 aşı uygulanan yerde ağrı-şişlik-kızarıklık ve hafif ateş, %5 hafif döküntü görülebilmektedir.

 

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir